Natura 2000

Natura 2000 is de benaming voor een Europees netwerk van natuurgebieden waarin belangrijke flora en fauna voorkomen, gezien vanuit een Europees perspectief. Met de status van Natura 2000 willen we deze flora en fauna duurzaam beschermen. In juridische zin komt Natura 2000 voort uit de Europese Vogel- en Habitatrichtlijnen; in Nederland vertaald in de Wet Natuurbescherming. In Limburg liggen 23 Natura 2000-gebieden waarvan drie in de gemeente Nederweert: Sarsven en De Banen, de Groote Peel en het Weerterbos. Voor elk Natura 2000-gebied is een beheerplan opgesteld. Hierin staat wat er moet gebeuren om de natuurdoelen voor dat gebied te halen en wie dat gaat doen. Natura 2000-beheerplannen worden opgesteld in overleg met grondeigenaren, gebruikers, de omgeving en andere betrokken overheden, waaronder gemeenten, waterschappen en provincies. Vaak neemt de provincie het initiatief bij het opstellen van het N2000-plan. In andere gevallen is dat het Rijk.

Samenvatting

De volgende samenvatting komt uit het kernrapport Natura 2000-plan 2018-2024 Sarsven en De Banen (146)

In de 19e eeuw lag rond Nederweert een keten van Peelvennen die met elkaar verbonden waren via moerassen. In de vorige eeuw werd dit gebied grotendeels drooggelegd zodat de gronden gebruikt konden worden voor landbouw. Terwijl juist in dit soort vennen bijzondere planten leven die in de rest van Nederland nauwelijks voorkomen. Om die reden worden de vennen Sarsven, De Banen, De Kwegt en het voormalige vengebied Vlakwater hersteld.

Bijzondere vennen

Het Sarsven, De Banen en De Kwegt worden gevoed door neerslag en lokaal grondwater dat langzaam via de zandgronden naar de vennen stroomt. Dankzij die ‘zwakke buffering’ zijn de vennen schoner en minder zuur dan bijvoorbeeld heidevennen. Als de waterkwaliteit aan strenge eisen voldoet, krijgt een ven de status zwakgebufferd ven of zelfs zeer zwakgebufferd ven. In dat laatste geval zitten er nog minder mineralen in het water dan in een zwakgebufferd ven, wat voor sommige planten extra gunstig is. Het Sarsven, De Banen en De Kwegt zijn grotendeels zwakgebufferde vennen. Sommige delen zijn zelfs zeer zwakgebufferd, of hebben de potentie om die kwaliteit te bereiken.

Van internationaal belang

Dankzij het schone, zachte water in een (zeer) zwakgebufferd ven kunnen hier zeldzame planten leven. Op de oevers van de vennen komen bijzondere plantensoorten van het oeverkruidverbond voor. Denk aan oeverkruid, grote en kleine biesvaren, moerashertshooi en kruipende moerasweegbree. (Zeer) zwakgebufferde vennen komen in Nederland nauwelijks voor en zijn het waard om beschermd te worden. Vandaar dat het gebied rond de drie vennen is aangewezen als Natura 2000-gebied. Dit wil zeggen dat het gebied van internationaal belang is en dus op provinciaal, landelijk én Europees niveau bescherming verdient.

Uitbreiding én behoud van kwaliteit

Provincie Limburg heeft de taak om dit Natura 2000-gebied te beschermen. De belangrijkste Natura 2000-doelen voor dit gebied zijn: behoud van de kwaliteit van de drie vennen én uitbreiding van de oppervlakte van de (zeer) zwakgebufferde vennen, en daarmee ook van het leefgebied van de drijvende waterweegbree. Dit zijn de concrete doelen:

Deze doelen, met uitzondering van zeer zwakgebufferd ven, komen veelal in een mozaïekvorm in de verschillende vennen voor.

Al een aardig eind op weg

Gelukkig is er in het gebied al veel voorwerk gedaan. Zo is De Banen tussen 2014 en 2017 hersteld. Dankzij die werkzaamheden voldoet een groot deel van De Banen nu aan de eisen van een zwak gebufferd ven en voor een deel is het zelfs een zeer zwak gebufferd ven. Er groeien beschermde kranswieren in een deel van het ven. Het Sarsven is in 2009 hersteld en wordt nu alleen gevoed met grond- en regenwater. Daardoor heeft ook het Sarsven zich kunnen ontwikkelen tot een zwakgebufferd ven. Het vengebied De Kwegt is tussen 2012 en 2017 hersteld en verder uitgebreid en is nu vrijwel even groot als De Banen. De natuurlijke hydrologie van het Vlakwater is hersteld waardoor hier de potentie is om een zeer zwakgebufferd ven te ontwikkelen.

Hoofddoel: de oorspronkelijke vensystemen herstellen

Het Natura 2000-beheerplan is bedoeld om al deze ontwikkelingen door te zetten en om het moois dat de afgelopen jaren is opgebouwd goed te beschermen. Alle uitbreidingsplannen en beheermaatregelen zijn gericht op het herstel van de oorspronkelijke vensystemen in dit gebied. Maatregelen zorgen ervoor dat gebiedseigen, voedselarm water wordt vastgehouden. Terwijl stikstof- en voedselrijk water rondom de vennen wordt geleid en afgevoerd. Ook de natuurlijke peilschommelingen zijn van belang voor de ontwikkeling van de vennen. Als dat natuurlijke vensysteem hersteld is, krijgen zeldzame planten in het water en op de oever vanzelf een kans om hier te leven.

Compleet pakket aan maatregelen

Om de Natura 2000-doelen te bereiken, staan heel wat maatregelen op de planning of zijn al uitgevoerd. Denk aan de vervanging van klassieke drainage door peilgestuurde drainage in het omliggende landbouwgebied, het plaatsen van stuwen in boerensloten, het dempen van watergangen, het plaatsen van een gemaal, het omzetten van akker naar grasland binnen het natuurgebied, het opschonen van venbodems, het vrijmaken van venoevers en tot slot de aankoop van nieuwe natuur en de inrichting van dit gebied. Sommige maatregelen zijn uitgevoerd onder de vlag van het Programma Aanpak Stikstof, andere maatregelen zijn uitgevoerd onder de naam ‘Sarsven en De Banen naar een hoger peil’ en de ontbrekende maatregelen worden nu toegevoegd vanuit het programma Natura 2000. Door deze drie lijnen samen te voegen in één Natura 2000-beheerplan Sarsven en De Banen ontstaat er een overkoepelende visie en een compleet plan van aanpak om dit gebied verder te ontwikkelen tot één van de mooiste gebieden met (zeer) zwakgebufferde vennen van Nederland.

Download hieronder het totale rapport of het kernrapport...

Webdesign: Greydog.nl